ΠΟΣΟ ΕΠΙΚΑΙΡΟ ΕΙΝΑΙ ΣΗΜΕΡΑ TΟ 1821;

Δυο φαινομενικά εξαιρετικά διαφορετικές εποχές, εντούτοις κατά βάθος ίσως όχι κ τόσο: ποιες οι (ουκ ολίγες) ομοιότητες μεταξύ 1821 και 2026;

Αγία Λαύρα, 25 Μαρτίου(;) 1821

ΟΜΟΙΟΤΗΤΑ 1: (ΚΑΙ) Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΠΕΡΝΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΤΟΜΑΧΙ

Είναι πολλά τα ερωτηματικά σχετικά με το τί ώθησε τους ραγιάδες της νοτιοβαλκανικής προ δυο αιώνων να επαναστατήσουν διεκδικώντας την ανεξαρτησία τους. Αναμφίβολα κυριότερο κίνητρο υπήρξε η ανέχειά τους.

Η χαμηλής παραγωγικότητας, αναιμική, κατά βάση (απαράλλακτη επί αιώνες) αγροτική οικονομία αρκούσε για επιβίωση, όχι όμως για ευμάρεια, αφού τα όποια μικρά κέρδη απέφερε όφειλαν να καλύψουν το δυσβάσταχτο χαράτσι έναντι του σουλτάνου, αλλά κ τα «μπαχτσίσια» στους τοπικούς κοτζαμπάσηδες κ προύχοντες: ένας απομυζητικός μηχανισμός.

Σήμερα ο απομυζητικός μηχανισμός ονομάζεται «υπερφορολόγηση»: σχεδόν τις μισές μέρες του χρόνου δουλεύουμε για να πληρώνουμε φόρους. Αποτέλεσμα αυτού, μια χαμηλής προστιθέμενης αξίας κ έντασης οικονομία, βασισμένη πάνω στο δίπτυχο «εστίαση- τουρισμός»: ό,τι ακριβώς κάναμε πριν μισό αιώνα δηλαδή, πουλώντας το τρίπτυχο «sea, sun, sex», με το τελευταίο να ‘χει απλά αντικατασταθεί από έναν Freddo.

Σύμφωνα με αλλεπάλληλες έρευνες ένα διόλου ευκαταφρόνητο ποσοστό Ελλήνων που αγγίζει, αν δεν ξεπερνάει το 30% αναφέρει πως δυσκολεύεται να εκπληρώσει βασικές του ανάγκες, όπως η στέγαση κ η θέρμανση αυτής.

Όπως πριν δυο αιώνες δηλαδή, το 1821. Η φτώχεια παραμένει, απλά μετεξελίχθηκε, όπως κ όλος ο κόσμος γύρω μας, σε «ψηφιοποιημένη»: τουλάχιστον όλοι πλέονδιαθέτουν από ένα κινητό για να παραγγέλνουν «είδη εστίασης» από κάποια από τις «υπηρεσίες ταχυμεταφοράς».

Οι αγωγιάτες με το γαϊδουράκι γίναν δικυκλιστές κ οι ταβερνιάρηδες «επιχειρηματίες»: δυσδιάκριτη η όποια εξέλιξη, αν δεν μιλάμε για απλή μετονομασία.  

Αυτός είναι ο Ρούσσος, ενός έτους: δεν του χρωστάμε μια καλύτερη Ελλάδα;

ΟΜΟΙΟΤΗΤΑ 2: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΕΝΔΕΙΑ: «ΜΑΚΑΡΙΟΙ ΟΙ ΠΤΩΧΟΙ ΤΩ ΠΝΕΥΜΑΤΙ…»

Αντίστοιχη της υλικής υπήρξε κ η πνευματική υστέρηση του τόπου τις παραμονές του 1821.

Το προοδευτικό ρεύμα του Διαφωτισμού κ της Αναγέννησης, τα οποία εμφύσησαν τη Δυτ. Ευρώπη εμφορώντας την με πανανθρώπινες, οικουμενικές κ διαχρονικές αξίες της Ελευθερίας κ ενός καλώς νοούμενου (τον καιρό εκείνο) ρομαντικού εθνι(-κι-)σμού- που πρέσβευε το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των εθνών- ελέω Οθωμανικής κατοχής- εξαίρεσαν την Ελλάδα. Τα εδάφη της πάλαι ποτέ ακμαίας Βυζαντινής Αυτοκρατορίας παρέμειναν επί 4 αιώνες στο πνευματικό σκότος κ τη στασιμότητα μιας οπισθοδρομικής αυτοκρατορίας.

Ο διεθνής διαγωνισμός της P.I.S.A., όπου τα ελληνόπουλα καταγράφουν φθίνουσα απόδοση, μαρτυρά ότι αντιστοίχως κ σήμερα δεν διάγουμε την πιο λαμπρή μας πνευματικά περίοδο. Ο λειτουργικός αναλφαβητισμός μαστίζει ευρέα στρώματα του πληθυσμού, πράγμα που αποτυπώνεται (αντι-)συστημικά στις κάλπες, που από απλές έγκυοι διολίσθησαν σε μήτρες τερατογενέσεων, βλ. ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ.

…σαν καλύτερα γράμματα να διδάσκανε όταν ήταν κρυφά…

ΟΜΟΙΟΤΗΤΑ 3: ΔΙΑΣΠΟΡΑ

«… Αχ, πανάθεμά σε ξενιτιά, (…)
που πήρες το παιδάκι μου, τζιβαέρι μου
Και το κανες δικό σου
Σιγανά, σιγανά, σιγανά πατώ στη γη»

(δωδεκανησιωτικό δημοτικό)

Το αθάνατα μιλομαθές, εξωστρεφές πάθος του Έλληνα για εξερεύνηση του νέου, της αλήθειας και των ορίων της Ελευθερίας, σε συνδυασμό φυσικά με τη βιοποριστική ανάγκη απετέλεσαν διαχρονικά τα βασικά κίνητρα μετανάστευσης των Ελλήνων.

Κατά τον 18^ο κ 19^ο αιώνα πολλοί συμπατριώτες μας αναζήτησαν μια καλύτερη μοίρα στα μεγάλα εμπορικά κέντρα της εποχής: Βιέννη, Τεργέστη, Οδυσσός κ Μολδοβλαχία διέθεταν ισχυρές ελληνικές κοινότητες που έσφυζαν τόσο από εμπορική, όσο κ από πολιτιστική ζωή.

Σήμερα ό,τι πολυτιμότερο διαθέτουμε, τα νιάτα μας, εξοστρακίζονται με διαστάσεις Βιβλικής Εξόδου. Η αναλογία των νέων μας που μεταναστεύουν σε σχέση με όσους μένουν πίσω είναι πρωτοφανής: αν το ’50 κ το ’60 μετανάστευε ένα από τα 4 ή 5 αδέρφια, προκειμένου με το έμβασμα να σπουδάσουν τα μικρότερα (ή να «προικιστούν» οι αδερφές), σήμερα πολύ συχνά φεύγει το μοναχοπαίδι ή στην καλύτερη το ένα από τα δυο παιδιά, αφήνοντας πίσω του ένα δυσαναπλήρωτο κενό τόσο για την οικογένεια, όσο κ για την κοινωνία που επένδυσε πάνω του, εκπαιδεύοντάς τον, αλλά λόγω μετανάστευσης δεν επωφελήθηκε των υπηρεσιών του.

Επιπλέον, επί τουρκοκρατίας πέραν των Ελλήνων που αναζητούσαν μια καλύτερη τύχη στα ξένα ο ελληνισμός απέτυε στο σουλτάνο έναν επαχθή «φόρο ζωής» δια της αναγκαστικής, βίαιης στρατολόγησης τέκνων του με παιδομαζώματα που στελέχωναν επίλεκτα ένοπλα σώματα των Οθωμανών, τους «γενίτσαρους».  

Οι περισσότερο οξυδερκείς ίσως να δύνανται να διακρίνουν ιστορικές αντιστοιχίες: μπορεί σήμερα να μην έχουμε γενίτσαρους, όμως έχουμε ελληνόπουλα διωγμένα στα πέρατα της γης από την οικονομική δυσπραγία που μαστίζει τη χώρα εξαιτίας μιας βολεμένης ελίτ που ανθεί απομυζώντας δημόσιους πόρους.

Εθνικός Διχασμός: 1915- ’17

ΟΜΟΙΟΤΗΤΑ 4: ΔΙΧΑΣΜΟΣ: δυο χωριών χωριάτες!

Συνεπείς στο προαιώνιο, «προπατορικό» μας αμάρτημα, εκείνο της διχόνοιας, της έριδας κ του διχασμού, τόσο προ δυο αιώνων- μεσούσης της Επανάστασης- όσο κ προ ενός- το 1915 με τον Εθνικό Διχασμό- αλλά κ τώρα, το Έθνος παραμένει διχασμένο.

Αν πριν 200 χρόνια η διάκριση ήταν μεταξύ ρουμελιωτών κ μωραϊτών, «πολιτικών κ στρατιωτικών» κ «αυτοχθόνων κ ετεροχθόνων», στις μέρες μας τα μέτωπα είναι εξίσου πολλαπλά:

• «συστημικοί- αντισυστημικοί»: ήγουν ορθολογιστές έναντι συνομοσιολόγων, εχθροπαθών, μισαλλόδοξων λαϊκιστών
• Αθήνα- περιφέρεια: προκειμένου να απολαμβάνει μιας επίπλαστης κανονικότητας- όταν δεν πνίγεται στην πρώτη νεροποντή- το λεκανοπέδιο της πρωτεύουσας, αφαιμάσσεται ολόκληρη η επαρχία, με το ανθρώπινο δυναμικό της να τροφοδοτηθεί την πρωτεύουσα: νέοι κ νέες εγκαταλείπουν την πρωτογενή παραγωγή στα πατρογονικά εδάφη τους κ σπεύδουν στα αστικά κέντρα για να γίνουν σερβιτόροι, μπαρίστας κ κοκτέιλερς: στην ιατρική αυτό ονομάζεται αφαιμαξομετάγγιση.   
• προνομιούχοι- κοινωνία: η χώρα διοικείται από μια επιχειρηματική ελίτ που αγκαζέ με την πολιτική κάστα επί μισό αιώνα νέμεται δημόσιο πλούτο (δηλ. τους φόρους μας) κ κοινοτικά κονδύλια, λαφυραγωγώντας τα μαζί με τα όνειρα της κοινωνίας για πρόοδο κ προκοπή ΕΝΤΟΣ συνόρων, αντί του μονοδρόμου της ξενιτιάς- βλ Διασπορά

“… εις το Όνομα της Αγίας Ομοουσίου και Αδιαιρέτου Τριάδας…”

ΟΜΟΙΟΤΗΤΑ 5: ΑΓΆΔΕΣ Κ ΡΑΓΙΑΔΕΣ (ή «ένας σουλτάνος στο Μαξίμου»)

Αν το «Μια Ελληνίδα στο χαρέμι» είναι ο τίτλος γνωστής κωμωδίας του 1971, σήμερα το «έργο» στο οποίο είμαστε όλοι εμείς θεατές (ή μήπως κομπάρσοι;) θα μπορούσε να τιτλοφορείται «ένας σουλτάνος στο Μαξίμου».

Πολιτικοί αναλυτές με εμπειρία δεκαετιών κ συμπολιτευτικοί αλλά και αντιπολιτευτικοί πολύπειροι παράγοντες επιβεβαιώνουν ότι το από 7ετίας εγκαθιδρυμένο σύστημα εξουσίας περί του Μαξίμου είναι το πλέον συγκεντρωτικό κ πρωθυπουργοκεντρικό μεταπολιτευτικά. Ελάχιστα ουσιώδη εκφεύγουν των αρμοδιοτήτων του πρωθυπουργικού γραφείου, με αποτέλεσμα όσοι διαθέτουν πρόσβαση σε αυτό να τυγχάνουν προνομιακής θέσης κ μεταχείρισης, σε μια εμμονικά κ οπισθοδρομικά κατά βάση κρατικοδίαιτη οικονομία.

Κατ’ αντιστοιχία, παρεμπιπτόντως, με την προεπαναστατική Ελλάδα, όπου η Υψηλή Πύλη με τους τοποτηρητές πασάδες κ αγάδες διαγούμιζε τους υπηκόους της κατά το δοκούν κ με αποκλειστικό γνώμονα τον προσωπικό πλουτισμό της ίδιας κ των πέριξ αυτής, αντί να συνολικού κοινωνικού οφέλους.

Βοστώνη, Απρίλιος ’24

ΟΜΟΙΟΤΗΤΑ 6: ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΜΙΑΣ ΩΡΑΣ, ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΖΩΗ…

«Βεζύρης, δραγουμάνος, αφέντης κι αν σταθείς
ο τύραννος αδίκως σε κάμνει να χαθείς.

Δουλεύεις όλη ημέρα, σε ό,τι κι αν σε πει,
κι αυτός πασχίζει πάλιν, το αίμα σου να πιει.»

(Από τον Θούριο του Ρ. Φερραίου)

Σίγουρα είμαστε περισσότεροι ελεύθεροι από τότε, αλλά είμαστε στ’ αλήθεια ελεύθεροι;

Η ελευθερία προϋποθέτει την ασφάλεια για τη ζωή σου: εμείς πόσο ασφαλείς μπορούμε να αισθανόμαστε όταν περπατάμε στο δρόμο- ένα άντρο ανομίας, κατ’ ουσίαν- ή ακόμα κ όταν βρισκόμαστε στο σπίτι μας;

Πόσο ασφαλείς μπορούμε να αισθανόμαστε όταν μετακινούμαστε με τα ΜΜΜ, των τρένων συμπεριλαμβανομένων;

Και πόσο ελεύθεροι (οικονομικά) αισθανόμαστε όταν γνωρίζουμε ότι οι φόροι μας προορίζονται για την αναπαραγωγή ενός αντιπαραγωγικού, ατελέσφορου, άκαμπτου Κράτους που μόνο του μέλημα έχει τη διατήρηση της εξουσίας- κ των προνομίων που εκπηγάζουν εξ αυτής- της υπηρεσιακής κ πολιτικής νομενκλατούρας, αντί να μεριμνά για το γενικό καλό, ανεξαρτήτως πολιτικού κόστους.

ΟΜΟΙΤΗΤΑ 7: ΩΣ ΠΌΤΕ ΠΑΛΙΚΆΡΙΑ…

Όπως κ τότε, έτσι κ τώρα η «ήσυχη (αυτή τη φορά) επανάσταση» θ’ αρχίσει από μια πεφωτισμένη μειοψηφία.

Σήμερα ζούμε το ιστορικό οξύμωρο ένα εύλογο τμήμα της ελληνικής κοινωνίας να επιθυμεί διακαώς να αποτινάξει από πάνω του τον υπερτροφικό κρατικό δυνάστη ώστε να αφεθεί επιτέλους ΕΛΕΥΘΕΡΟ κ στην ησυχία του να δημιουργήσει, να καινοτομήσει κ να πρωτοτυπήσει- ό,τι κάναμε ανέκαθεν δηλαδή ως έθνος.

Απέναντί του αυτό το κύμα «ήρεμων επαναστατών» έχει ένα καλά συντεταγμένο δια- παλαιο- κομματικό μπλοκ: θα τα καταφέρει;

Ο “ελέω Θεού” πρώτος βασιλεύς της Ελλάδος (κ τελευταίος, καθ’ ότι οι επόμενοι ήταν “των Ελλήνων”)

ΟΜΟΙΟΤΗΤΑ 8: ΕΘΝΟΣ- OUTSIDER

Όταν ενάντια σε κάθε λογική κ πρόβλεψη μια δράκα επαναστατημένων κλεφτών κ αρματολών τα έβαζαν με μια κραταιά, πανίσχυρη αυτοκρατορία, ελάχιστοι θα πίστευαν ότι ο αγώνας τους θα στέφονταν με τις δάφνες της νίκης. Κι όμως, με τον ηρωισμό, την αποφασιστικότητα, αλλά κ τις κατάλληλες διπλωματικές κινήσεις σε διεθνές επίπεδο, με την σύναψη των εθνικών συμφερόντων με τ’ αντίστοιχα των Μεγάλων Δυνάμεων, κάτι τέτοιο κατέστη εφικτό.

Το 1940 ήταν σειρά της  φασιστικής Ιταλίας να γευθεί την- εκτός προγνωστικών- ήττα στα βουνά της Πίνδου, ενώ το 2004- σε σαφώς εντελώς άλλα πλαίσια αλλά με συμβολικές αντιστοιχίες- στα γήπεδα της Πορτογαλίας η οικοδέσποινα έχασε το τρόπαιο μέσα από τα χέρια της από το συνήθη ύποπτο, το απόλυτο outsider: εμάς τους ίδιους!

Ζητούμενο φυσικά δεν είναι σήμερα μια επανάσταση χωρίς αιτία, ενάντια δικαίων κ αδίκων, στη λογική του «πάμε κ όπου βγάλει», που τόσο ακριβά πληρώσαμε με 2 αχρείαστα μνημόνια, ένα για κάθε λαοπλάνο δημεγέρτη (κατοπινό) π/θ κ εξακολουθητικά πληρώνουμε με Μάτια, Τέμπη κ Βιολάντες.

Έλληνες μετανάστες στις ΗΠΑ έτοιμοι να επαναπατριστούν για τους βαλκανικούς πολέμους (1912- ’13)

ΟΜΟΙΟΤΗΤΑ 9:  ΓΙΑ ΜΙΑ ΝΕΑ ΦΙΛΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ

«Όσοι απ’ την τυραννίαν, πήγαν στην ξενιτιά
στον τόπον του καθ’ ένας, ας έλθει τώρα πια.»

(Από τον Θούριο του Ρ. Φερραίου)

Η αρωγή της διασποράς στον Αγώνα του Έθνους τόσο σε υλικοτεχνικούς πόρους, όσο κ σε ανθρώπινο δυναμικό υπήρξε τεράστια.

Σήμερα οι Έλληνες απόδημοι, διασκορπισμένοι στις 4 γωνιές του πλανήτη, με την πλούσια τεχνογνωσία τους, την αποθησαυρισμένη εμπειρία, αλλά και το οικονομικό κεφάλαιο που διαθέτουν και το ανθρώπινο που αποτελούν οι ίδιοι συνιστούν μια από τις τελευταίες μας σανίδες σωτηρίας. Με τη δική τους αρωγή, δημιουργώντας τα κατάλληλα κίνητρα επαναπατρισμού τους- όπως έκανε το Ισραήλ- μπορούμε να ελπίζουμε σε μια αξιοκρατικότερη, παραγωγικότερη, μια καλύτερη Ελλάδα.

ΟΜΟΙΟΤΗΤΑ 10: ΓΙΑ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΑΛΙΓΓΕΝΕΣΙΑ

«Συμβούλους προκομμένους, με πατριωτισμόν
να βάλωμεν εις όλα, να δίδουν ορισμόν.

Οι νόμοι να ’ ν ’ ο πρώτος, και μόνος οδηγός,
και της πατρίδος ένας, να γένει αρχηγός.
Γιατί κι η αναρχία, ομοιάζει την σκλαβιά,
να ζούμε σαν θηρία, είν’ πιο σκληρή φωτιά.»

(Από τον Θούριο του Ρ. Φερραίου)

Αυτή τη χρονιά αντί άλλης μιας εθιμοτυπικής απαρίθμησης μαχών, ηρώων κ ανδραγαθημάτων ας πράξουμε κάτι πιο εποικοδομητικό: ας αναρωτηθούμε πόσοι από τους λόγους που οδήγησαν στην Επανάσταση του 1821 εξέλειπαν στις μέρες μας κ αν στο μέτρημα μας βγουν ευάριθμοι (δηλ λίγοι), ας προβούμε σε μια ενδοσκόπηση του τί κάναμε λάθος κ κυρίως, τί (κ αν) σκοπεύουμε να πράξουμε επ- ανορθωτικά.

Ποτέ δεν είναι αργά, η ελπίδα πεθαίνει τελευταία, αλλά κ #συν_Αθηνά…

#κι_όμως_γυρίζει

ΖΗΤΩ ΤΟ ΕΘΝΟΣ!